Gallery

Anaerobik Eşik ve Laktat

Anaerobik eşik, spor ve klinik bilimlerinde; egzersiz tiplerinin sınıflandırılmasında, farklı seviyede bulunan bireylere uygun egzersiz ve rehabilitasyon programları hazırlanmasında, hastaların fonksiyonel kapasitelerinin sınıflandırılarak rehabilitasyon sırasında hastaların egzersiz performansları takibinde kullanılmaktadır.

Uzun süreli egzersiz esnasında, enerjinin aerobik yoldan elde edilmesinin yetersiz kaldığı ve anaerobik enerji yolunun egzersiz için kullanılmaya başladığı noktaya anaerobik eşik noktası denir. Bunu belirlemede birçok yöntem vardır. CO2 ve solunum hızındaki değişim ve kandaki laktik asit miktarındaki değişim bu yöntemler arasında yer almaktadır.

Kan laktatı egzersiz şiddeti arttıkça belirli bir seviye sonrasında ani bir artış gösterir. Bu artış antrenmansız kişilerde VO_2max ‘ın % 50-60’ında, antrenmanlı kişilerde VO_2max ‘ın % 65-80’inde görülür. Kan laktatında bu ani artışın nedeni olarak kastaki O₂ seviyelerinin enerji ihtiyacına göre düşük kalmasından kaynaklandığı düşünüldüğü gibi glikolizin hızlanması, hızlı kasılan liflerin etkinliğinin artması ve laktat uzaklaştırma hızının yetmemesi durumları da bu faktörler arasında yer almaktadır. Anaerobik eşik birçok kaynakta 4 mmol/l laktat olarak belirlenmektedir ve genellikle laboratuar testlerinde, egzersizin veya oksijenin alımı bulgularında amaç, kan laktat konsantasyonunun 2,5 - 4 mmol arasında değeri nerede kazanacağını standardize etmektir. Sporcuların laktat eşiklerini belirleyerek sportif performans ölçümü ve egzersiz şiddetinin planlanması yapılabilir.

Laktat Ölçümleri:

Antrenmanların yönlendirilmesi

· Müsabakada koşulacak derecenin tahmini

· Antrenman gelişimini tahmin etme

· Yorgunluğun belirlenmesi

· Temel mantık giderek artan çalışma hızlarında belirli aralıklarla alınan kan laktat değerlerinin, çalışma hızı ve kalp atım hızlarıyla grafikleştirilmesi mantığına dayanır.

Genellikle antrenmanların yönlendirilmesinde kalp atım hızına (KAH) bakarak yönlendirmeden bahsedilir. Bu yöntem uygulama açısından kolay olsa da KAH’ın değişik faktörlerden etkilenmesi (yaş, ısı, nem, sıvı kaybı, yükselti, psikolojik faktörler, kafein, uykusuzluk, bazı ilaçlar, vb) hatalara yol açabilmektedir. Örnek verecek olursak dayanıklılık antrenmanı yaptırmak isteyen bir antrenör yalnızca kalp atım hızına bakarak farklı bir özelliği geliştirecek bir antrenman yaptırıyor olabilir. Bu yüzden yalnızca, kalp atım hızına bakmak, antrenman yönlendirmesi için yetersiz ve güvenilir olmayan bir yöntemdir.

Anaerobik eşik VO_2max’dan daha güvenilir bir dayanıklılık kriteridir ve bu değer antrenmanlarla yaklaşık % 40-45 arasında geliştirilebilir.

Uygulanan artan yükte bir protokol sonucunda laktat-çalışma hızı, laktat- KAH grafikleri oluşturulmasıyla bu grafiklerdeki her bir nokta, kan laktatının tespit edildiği andaki koşu ve kalp atım hızlarını göstermektedir.

1. Toparlanma ya da Yenilenme Çalışmaları: Antrenman şiddeti 2 mmol/l laktatın altında: ortalama kalp atım hızı 120-140 arasındadır.

2. Ekstensif Dayanıklılık: Antrenman şiddeti 2 mmol/l laktat civarında ve ortalama kalp atım hızı 140-160 arasındadır.

3. İntensif Dayanıklılık: Antrenman şiddeti 3-4 mmol/l laktat civarında ve ortalama kalp atım hızı 160-180 arasındadır.

4. Ekstensif Tekrarlar (Tempo Koşuları): Antrenman şiddeti 4-6 mmol/l laktat civarında ve ortalama kalp atım hızı 180-190 arasındadır.

5. İntensif Tekrarlar (Anaerobik İntervaller): Antrenman şiddeti 6-12 mmol/l laktat civarında ve ortalama kalp atım hızı 190 ve üzerindedir.

Drt. Osman ATEŞ