Klasik Laboratuar Testleri ile Elit Türk Sualtı Ragbi Oyuncularına Özgü Geliştirilen Testlerin İlişkilendirilmesi

Gallery

KLASİK LABORATUVAR TESTLERİ İLE ELİT TÜRK SU ALTI RAGBİ OYUNCULARINA ÖZGÜ GELİŞTİRİLEN  TESTLERİN İLİŞKİLENDİRİLMESİ

      Su altı ragbisi genişliği 8-12 m, uzunluğu 12-18 m, derinliği ise 3,5-5 m arasında olan bir havuzda, içerisinde tuzlu su bulunan, çevresi erkekler için 52–54 cm, bayanlar için 49–51 cm olan bir topla oynanan 3 boyutlu bir spordur. Bir takım 6 aktif ve 5 değişim oyuncusu olmak üzere 11 kişiden oluşmaktadır. Her iki takımının kendi alanının uç kısmında ve havuzun dibinde bir adet 45 cm yüksekliğinde, 39-40 cm çapında sepet bulunmaktadır.

      Oyunun amacı, suda batmasını sağlamak için içerisinde tuzlu su bulunan topun rakip kaleye atılıp gol yapılmasına dayanmaktadır. Su altı ragbisi oyuncuları su altı terminolojisinde ABC malzemeleri diye isimlendirilen maske, palet ve şnorkel kullanabilirler.

      Araştırmaya yaş ortalaması 23,5±4,4 yıl, spor yaşları ortalaması 8,7±3,3 yıl olan 11 genç-büyük elit erkek su altı ragbi oyuncusu katılmıştır. Sporculara fizyolojik ve laboratuvar testi olarak solunum fonksiyon testleri, Wingate anaerobik güç testi ve bisiklet ergometresi ile aerobik kapasite testi yapılmıştır. Spora özgü test olarak da su altı ragbi branşına uygun olduğu düşünülen 50 m su üstü, 50 m su altı, 400 m su üstü yüzme ve 8x25 m su altı yüzme-laktat testi yapılmıştır.

     Spora Özgü Testler

      25 m‘lik kapalı yüzme havuzunda spora özgü olduğu düşünülen havuz testleri yapılmıştır. Sporcular testler sırasında maske, palet ve şnorkel kullanmışlardır. Test sonu kalp atım sayıları test sonunda sporcunun havuz dışına alınmasının ardından göğüse polar bandı dayanarak ölçülmüştür.

     50 m Su Üstü Yüzme Testi

      Sporcudan 50 m’yi su üstünden en kısa zamanda yüzmesi istenmiştir. Sporcunun. 50 m sonunda testi bitirme zamanı ve kalp atım sayısı kaydedilmiştir.

   50 m Su Altı Yüzme Testi

      Sporcudan 50 m’yi su altına dalarak en kısa zamanda yüzmesi istenmiştir. Sporcunun. 50 m sonunda testi bitirme zamanı ve kalp atım sayısı kaydedilmiştir.

      8x25 m Su Altı Yüzme Laktat Testi

      Sporcudan su altına dalıp 25 m gitmesi istenmiş ve suya daldığı anda kronometreler başlatılmıştır. Sporculara her 25 m’de bir yüzeye çıkmalarına izin verilmiş ve ayrıca yüzeye çıkma sıklıkları sporculara bırakılmıştır. Kronometre, sporcu su altı ve su üstünde bulunduğu zaman boyunca çalışmaya devam etmiştir. Bu şekilde 8 x 25 m dipten yüzdürülüp test sonu zaman ve kalp hızı değerlerine bakılmıştır. Aynı zamanda test tamamlandığında 1 dakika içinde parmak ucu delinerek 1 damla kan pipete çekilip, kandan laktat analizi yapılmıştır.

    400 m Su Üstü Yüzme Testi

      Sporcudan 400 m’yi su üstünden en kısa zamanda yüzmesi istenmiştir. Sporcunun. 400 m sonunda testi bitirme zamanı ve kalp atım sayısı kaydedilmiştir.

      Korelasyon analizi için Spearman korelasyon testi uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık olarak p < 0.05 kabul edilmiştir.

      Su altı ragbi oyunu dünyada ve ülkemizde yeni tanınan bir spor branşı olduğundan dolayı bu branşla ilgili yayınlanmış bilimsel çalışmalar yok denecek kadar azdır. Bu nedenle bu çalışmada elde edilen sonuçları başka çalışmalarla doğrudan karşılaştıracak verilere ulaşılamamıştır. Ancak yine de, yaklaşık bir fikir oluşturmak amacıyla, bu çalışmadan elde edilen bazı bulgular yüzme sporu ve yine havuzda top ile oynanan ve büyük performans gerektiren su topu branşıyla ilgili yapılmış bazı çalışmalardaki sonuçlar ile birlikte gözden geçirilmiştir.

      Solunum Fonksiyon Testi

       Bu çalışmanın bulguları su altı ragbi oyuncularının akciğer hacim ve kapasitelerinin, yüzücü ve su topu oyuncularının akciğer hacim ve kapasitelerine göre daha yüksek seviyede olduğunu göstermektedir. Suyun derinliğine bağlı olarak hidrostatik basınç uygulanması ve bu durumun solunum hareketlerinin yapılmasında solunum kaslarına düşen yükü arttıracağı bilinmektedir. Su altı sporcuları yüzerken su direncine karşı nefes aldıkları gibi nefes tutma sonrası hızlı ve çabuk toparlanma için hiperventilasyon yapmakta ve böylece inspirasyon kaslarını daha fazla çalıştırmaktadırlar. Bir diğer neden su altı ragbi oyuncularının kullanmış oldukları şnorkel olabilir. Yüzeye çıkışta nefes almadan önce şnorkel içinde bulunan suyun kuvvetli ekspirasyon ile dışarı atılması ekspirasyon kaslarını daha fazla çalıştırmaktadır. Şnorkelden solunduğunda, şnorkel içindeki havada CO₂ oranının daha fazla olması nedeniyle ventilasyon daha fazla olmaktadır. Bu nedenler solunum parametrelerinde bazı farklılıklara yol açmış olabilir.

      Anaerobik Güç

       Su altı ragbisinde anaerobik güce dayanan hızlı su altı ve su üstü sprintler gerekmektedir. Bu sporcuların anaerobik güçlerini ölçmek için geçerliliği ve güvenirliliği bilinen Wingate testi kullanılmıştır. Ayrıca spora özgü olduğu düşünülen iki havuz testi (50 m su üstü, 50 m su altı) uygulanmıştır. Her iki grup testteki çaba da anaerobik güce dayalı görünse de, bu testlerin sonuçları birbirleri ile korele bulunamamıştır. Laboratuvar testleri havuzdaki anaerobik çabayı gösteremiyor olabilir.

      Wingate ve havuz testlerinden sonra kalp atım hızları da ölçülmüştür. Wingate ve 50 m su üstü yüzme sonrasında ulaşılan kalp hızları arasında anlamlı korelasyon olduğu gözlenmiştir.  Wingate testi sonu kalp atım hızı (KH) ile 50 m su üstü yüzme testi sonu kalp atım hızları ve 8x25 m su altı yüzme testi sonu kalp atım hızları arasında anlamlı pozitif korelasyon bulunmuştur.

     Aerobik Kapasite

      Sporcuların aerobik kapasitesini değerlendirmek için  bisiklet ergometresi üzerinde artan iş yükü ile en yüksek iş şiddetine ulaşılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada su altı ragbi oyuncularının VO_2max değerleri ACSM sınıflamasına göre çok iyi bulunmuştur. Fakat bu değerler su topu oyuncularının ve yüzücülerin değerlerinden daha düşüktür. Su altı ragbi oyuncularının VO_2max değerleri ile 400 m su üstü yüzme zamanları arasında anlamlı negatif korelasyon bulunmuştur.  Bu değerler havuzda yapılabilecek olan testlerden 400 m yüzme zamanı iyi olan sporcuların VO_2max değerlerinin de iyi olduğunu göstermektedir. Bu korelasyona dayanarak antrenörler ve çalıştırıcılar sporcuların aerobik kapasitelerini havuzda da izleyebilirler. Ancak havuz testlerinin geçerliliğini ve güvenirliliğini değerlendirmek için daha ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

      Spora özgü testler, laboratuvar testleriyle kıyaslandığı zaman daha ucuz, ulaşılması ve uygulanabilmesi daha kolaydır. Geçerliliği ve güvenirliliği kanıtlanmış olan spora özgü testler ile antrenörler ve çalıştırıcılar, sporcuların fiziksel ve fizyolojik durumlarını daha rahat kontrol altına alabilirler.

                                                                                                         OSMAN ATEŞ